(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.110. అధ్యాయః 110
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి సత్యదమాదిప్రశంసనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

విస్రంభితోఽహం భవతా ధర్మాన్ప్రవదతా విభో।
ప్రవక్ష్యామి తు సందేహం తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 13-110-1(85801)
వ్రతానాం కిం ఫలం ప్రోక్తం కీదృశం వా మహాద్యుతే।
నియమానాం ఫలం కిం చ స్వధీతస్య చ కిం ఫలం॥ 13-110-2(85802)
దమస్యేహ ఫలం కిం చ వేదానాం ధారణే చ కిం।
అధ్యాపనే ఫలం కిం చ సర్వమిచ్ఛామి వేదితుం॥ 13-110-3(85803)
అప్రతిగ్రాహకే కిం చ ఫలం లోకే పితామహ।
తస్య కించ ఫలం దృష్టం శ్రుతం యస్తు ప్రయచ్ఛతి॥ 13-110-4(85804)
స్వకర్మనిరతానాం చ శూరాణాం చాపి కిం ఫలం।
సత్యే చ కిం ఫలం ప్రోక్తం బ్రహ్మచర్యే చ కిం ఫలం। 13-110-5(85805)
పితృశుశ్రూషణే కించ మాతృశుశ్రూషణే తథా।
ఆచార్యగురుశుశ్రూషా స్వనుక్రోశానుకంపనే॥ 13-110-6(85806)
ఏతత్సర్వమశేషేణ పితామహ యథాతథం।
వేతుమిచ్ఛామి ధర్మజ్ఞ పరం కౌతూహలం హి మే॥ 13-110-7(85807)
భీష్మ ఉవాచ। 13-110-8x(7116)
యో వ్రతం వై యథోద్దిష్టం తథా సంప్రతిపద్యతే।
అఖండం సంయగారభ్య తస్య లోకాః సనాతనాః॥ 13-110-8(85808)
నియమానాం ఫలం రాజన్ప్రత్యక్షమిహ దృశ్యతే।
నియమానాం క్రతూనాం చ త్వయాఽవాప్తమిదం ఫలం॥ 13-110-9(85809)
స్వధీతస్యాపి చ ఫలం దృశ్యతేఽముత్ర చేహ చ।
ఇహ లోకేఽర్థవాన్నిత్యం బ్రహ్మలోకే చ మోదతే॥ 13-110-10(85810)
దమస్య తు ఫలం రాజఞ్శృణు త్వం విస్తరేణ మే।
దాంతాః సర్వత్ర సుఖినో దాంతాః సర్వత్ర నిర్వృతాః।
యత్రేచ్ఛాగామినో దాంతాః సర్వశత్రునిషూదనాః॥ 13-110-11(85811)
ప్రార్థయంతి చ యద్దాంతా లభంతే తన్న సంశయః।
యుజ్యంతే సర్వకామైర్హి దాంతాః సర్వత్ర పాండవ॥ 13-110-12(85812)
స్వర్గే యథా ప్రమోదంతే తపసా విక్రమేణ చ।
దానైర్యజ్ఞైశ్చ వివిధైస్తథా దాంతాః క్షమాన్వితాః॥ 13-110-13(85813)
దానాద్దమో విశిష్టో హి దదత్కించిద్ద్విజాతయే।
దాతా కుప్యతి నో దాంతస్తస్మాద్దానాత్పరందమః॥
యస్తు దద్యాదకుప్యన్హి తస్య లోకాః సనాతనాః।
క్రోధో హంతి హి యద్దానం తస్మాద్దానాద్వరో దమః॥ 13-110-14(85814)
అదృశ్యాని మహారాజ స్థానాన్యయుతశో దివి।
ఋషీణాం సర్వలోకషు యాని తే యాంతి దేవతాః॥ 13-110-16(85815)
దమేన యాని నృపతే గచ్ఛంతి పరమర్షయః।
కామయానా మహత్స్థానం తస్మాద్దానాత్పరం దమః॥ 13-110-17(85816)
`విద్యాదానాద్వరం నాస్తి వేదవిద్యా మహాఫలాః।'
అధ్యాపకః పరిక్లేశాదక్షయం ఫలమశ్నుతే॥ 13-110-18(85817)
విధివత్పావకం హుత్వా బ్రహ్మలోకే నరాధిప।
అధీత్యాపి హి యో వేదాన్న్యాయవిద్భ్యః ప్రయచ్ఛతి।
గురుకర్మప్రశంసీ తు సోపి స్వర్గే మహీయతే॥ 13-110-19(85818)
క్షత్రియోఽధ్యయనే యుక్తో యజనే దానకర్మణి।
యుద్ధే యశ్చ పరిత్రాతా సోపి స్వర్గే మహీయతే॥ 13-110-20(85819)
వైశ్యః స్వకర్మనిరతః ప్రదానాల్లభతే మహత్।
శూద్రః స్వకర్మనిరతః స్వర్గం శుశ్రూషయాఽఽర్చ్ఛతి॥ 13-110-21(85820)
శూరా బహువిధాః ప్రోక్తాస్తేషామర్థాస్తు మే శృణు।
శూరాన్వయానాం నిర్దిష్టం ఫలం శూరస్య చైవ హి॥ 13-110-22(85821)
యజ్ఞశూరా దమే శూరాః సత్యశూరాస్తథా పరే।
యుద్ధశూరాస్తథైవోక్తా దానశూరాశ్చ మానవాః॥ 13-110-23(85822)
`బుద్ధిశూరాస్తథైవాన్యే క్షమాశూరాస్తథా పరే।'
సాంఖ్యశూరాశ్చ బహవో యోగశూరాస్తథా పరే।
అరణ్యే గృహవాసే చ త్యాగే శూరాస్తథా పరే॥ 13-110-24(85823)
ఆర్జవే చ తథా శూరాః శమే వర్తంతి మానవాః।
తైస్తైశ్చ నియమైః శూరా బహవః సంతి చాపరే।
వేదాధ్యయనశూరాశ్చ శూరాశ్చాధ్యాపనే రతాః॥ 13-110-25(85824)
గురుశుశ్రూషయా శూరాః పితృశుశ్రూషయా పరే।
మాతృశుశ్రూషయా శూరా భైక్ష్యశూరాస్తథా పరే॥ 13-110-26(85825)
అరణ్యే గృహవాసే చ శూరాశ్చాతిథిపూజనే।
సర్వే యాంతి పరాఁల్లోకాన్స్వకర్మఫలనిర్జితాన్॥ 13-110-27(85826)
ధారణం సర్వవేదానాం సర్వతీర్థావగాహనం।
సత్యం చ బ్రువతో నిత్యం సమం వా స్యాన్నవా సమం॥ 13-110-28(85827)
అశ్వమేధసహస్రం చ సత్యం చ తులయా ధృతం।
అశ్వమేధసహస్రాద్ధి సత్యమేవ విశిష్యతే॥ 13-110-29(85828)
సత్యేన సూర్యస్తపతి సత్యేనాగ్నిః ప్రదీప్యతే।
సత్యేన మరుతో వాంతి సర్వం సత్యే ప్రతిష్ఠితం॥ 13-110-30(85829)
సత్యేన దేవాః ప్రీయంతే పితరో బ్రాహ్మణాస్తథా।
సత్యమాహుః పరో ధర్మస్తస్మాత్సత్యం న లోపయేత్॥ 13-110-31(85830)
మునయః సత్యనిరతా మునయః సత్యవిక్రమాః।
మునయః సత్యశపథాస్తస్మాత్సత్యం విశిష్యతే॥ 13-110-32(85831)
సత్యవంతః సత్యలోకే మోదంతే భరతర్షభ।
దమః సత్యఫలావాప్తిరుక్తా సర్వాత్మనా మయా॥ 13-110-33(85832)
అసంశయం వినీతాత్మా స వై స్వర్గే మహీయతే।
బ్రహ్మచర్యస్య చ గుణం శృణు త్వం వసుధాధిప॥ 13-110-34(85833)
ఆజన్మమరణాద్యస్తు బ్రహ్మచారీ భవేదిహ।
న తస్య కించిదప్రాప్యమితి విద్ధి నరాధిప॥ 13-110-35(85834)
బహ్వ్యః కోట్యస్త్వషీణాం తు బ్రహ్మలోకే వసంత్యుత
సత్యే రతానాం సతతం దాంతానామూర్ధ్వరేతసాం॥ 13-110-36(85835)
బ్రహ్మచర్యం దహేద్రాజన్సర్వపాపాన్యుపాసితం।
బ్రాహ్మణేన విశేషేణ బ్రాహ్మమో హ్యగ్నిరుచ్యతే॥ 13-110-37(85836)
ప్రత్యక్షం హి తథా హ్యేతద్బ్రాహ్మణేషు తపస్విషు।
బిభేతి హి యథా శక్రో బ్రహ్మచారిప్రధర్షితః॥ 13-110-38(85837)
తద్బ్రహ్మచర్యస్య ఫలమృషీణామిహ దృశ్యతే।
మాతాపిత్రోః పూజనే యో ధర్మస్తమపి మే శృణు॥ 13-110-39(85838)
శుశ్రూషతే యః పితరం న చాసూయేత్కదాచన।
మాతరం భ్రాతరం వాఽపి గురుమాచార్యమేవ చ॥ 13-110-40(85839)
తస్య రాజన్ఫలం విద్ధి స్వర్లోకే స్థానమర్చితం।
న చ పశ్యేత నరకం గురుశుశ్రూషయాఽఽత్మవాన్॥ ॥ 13-110-41(85840)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి దశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 110 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-110-6 అనుక్రోశః పరదుఃఖేన దుఃఖితత్వం। అనుకంపా తత్ప్రతీకారకరణం॥ 7-110-9 ఫలమైశ్వర్యమేవ ప్రత్యక్షం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.